Değerli Basın Emekçileri,
Değerli Kamuoyu,
İki gün sonra, Dünya Sağlık Örgütü tarafı olan ve Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’ni imzalamış üye ülkelerce “Tütünsüz Bir Dünya Günü” olarak belirlenen 31 Mayıs’tır.
Bu yıl, Tütünsüz Bir Dünya Günü’nün teması “Tütün Endüstrisi’nin Maskesini Düşürmek, Tütün ve Nikotin Ürünlerine Yönelik Endüstri Taktiklerini Açığa Çıkarmak” olarak belirlenmiştir.
Değerli Basın Emekçileri, Değerli Kamuoyu,
Tütün endüstrisi zararlı ürünlerini pazarlamak için taktikler geliştirir. Örneğin; tütün ürünlerinin tadındaki sertliği azaltmak ve çekiciliğini arttırmak için katkı maddeleri, tatlandırıcılar kullanır, tütün ve nikotin ürünlerini şekerleme, oyuncak gibi çocuk ürünlerine benzeyen paketlerde sunar. Şık, ilgi çekici ve aldatıcı dijital medya kampanyaları ile gençlerin gözlerini boyar. Böylelikle erken yaşta tütünle tanışan ve daha uzun süre tütün endüstrisinin müşterisi olacak kitleler yaratır.
Elektronik sigaraların, nikotin ürünlerini ve ısıtılmış tütün ürünlerini tanıtan pazarlama içerikleri sosyal medya platformlarında 3,4 milyardan fazla kez görüntülenmiştir.
Tütün endüstrisinin hedefinde herkes vardır. Ama kadın, genç, ergen ve çocukların daha fazla hedef olduğunu biliyoruz. Endüstri özellikle bu gruplara yönelik açık veya örtülü reklamlarla kendini tanıtır, hatırlatır, akıldan hiç çıkmasına izin vermez. Tütün ürünlerinin çeşitliliğini arttırarak satışı arttırır. Yeni nesil nikotin ürünlerini sigara içmeyen ergen ve çocuklar kadar, sigarayı bırakmak isteyen erişkinleri yeniden kazanmak için de pazarlar. Dünya’da 13-15 milyon çocuğun tütün ürünü kullandığı bilinmektedir.
Tütün endüstrisi siyasilere ulaşarak lobi faaliyetlerinde bulunur, sosyal sorumluluk projeleriyle kendini aklamaya çalışır. Dünya’da yılda 8 milyondan fazla, Türkiye’de 100 binin üzerinde kişinin ölümünden sorumlu bu endüstri, ülkemizi derinden sarsan Şubat 2023 depremlerine yaptığı nakdi yardımla kendini toplumun gözü önünde aklama fırsatçılığını kaçırmamıştır.
Ülkemizde tütün ürünleri tüketiminde son durum nedir?
Ülkemizde tütün satışları alarm vermektedir. Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı 2024 verilerine göre Türkiye’de sigara iç satışı 2011’den bu yana yaklaşık % 65 artarak 150,49 milyar adete ulaşmıştır. Bu sayı ne yazık ki ülkemiz için bir rekor niteliğindedir. Nargile başta olmak üzere diğer tütün ürünlerinin kayıt dışı kullanımı artmaktayken elektronik sigara gibi ruhsatlandırılmamış tütün ürünlerinin satışı da yapılmaktadır. Ülkemizde satış noktalarına yönelik yapılan çalışmada, fiyat bildirimi, ürünlerin sağlık uyarılarının gösterilmemesi, ürünlerin satış noktası dışından görülmesi, belirli markaların öne çıkarılması gibi ihlallerde 2014’e göre 2024 yılında %100’e varan artış tespit edilmiştir. Ayrıca hükümetlerin tütün endüstrisinden etkilenme indeksinde 72 puanla endüstriden en çok etkilenen ülkeler arasındadır.
Bütün bu olumsuz gelişmelere ek olarak tütün endüstrisine verilen teşvik ve ödüller, gençlerimizin ve toplum sağlığının bizler için son derece “açık”, ama özellikle farkındalığı zayıf olan kesimler için “maskeli” düşmanı olarak görmemiz gereken tütün endüstrisinin daha da güçlenmesine neden olmaktadır.
Değerli Basın Emekçileri, Değerli Kamuoyu,
Önlenebilir bir bağımlılık nedeniyle milyonlarca yaşam kayboluyor. Bunun kök nedeni tütün endüstrisidir.
Tütün endüstrisinin maskesini hep birlikte düşürelim!
Saygılarımızla.
Dr. İlknur Akçayır Şahin
Eskişehir-Bilecik Tabip Odası
Tütün Kontrolü Çalışma Grubu Adına